Thương mại - Công nghiệp

Đưa hàng Việt ra châu Âu: Nhiều cơ hội nhưng đầy gian nan

06/06/2016

Từ ngày 28⁄5- 5⁄6, đoàn xúc tiến thương mại gồm khoảng 20 doanh nghiệp xuất khẩu do Thứ trưởng Bộ Công thương Hồ Thị Kim Thoa dẫn đầu tham gia và tổ chức trưng bày, giới thiệu hàng Việt và hội thảo về kinh tế Việt Nam tại Bologna, Italia và Lyon, Pháp.

Đây là đợt triển khai thứ 4 việc xúc tiến thương mại theo chiến lược đưa hàng trực tiếp vào các chuỗi phân phối lớn ở châu Âu kể từ năm 2011; tạo con đường ngắn và hiệu quả, bước đầu một số doanh nghiệp đã thành công trong đưa hàng vào bán tại châu Âu…

Về mặt dài hạn, vấn đề thương hiệu Việt cùng sự chuẩn bị đón nhận FTA khi hiệp định chính thức được ký kết và triển khai là những khía cạnh đáng chú ý của chiến lược này. Tuy vậy, vào được và đứng vững ở thị trường châu Âu vẫn là câu hỏi khó cả đối với doanh nghiệp và cả các cơ quan xúc tiến thương mại.

Con đường ngắn và hiệu quả

Có thể nói rằng việc tổ chức Tuần hàng và các chương trình giới thiệu sản phẩm theo chiến lược mà Bộ Công thương đang làm là con đường ngắn và hiệu quả để hàng hóa Việt Nam có thể có mặt tại các siêu thị lớn, tìm hiểu và tiếp cận trực tiếp với thị hiếu của người tiêu dùng châu Âu để có những điều chỉnh cần thiết, trải qua và học hỏi kinh nghiệm trong quản lý chất lượng và các thủ tục xuất hàng sang châu Âu, phù hợp với đòi hỏi và tiêu chuẩn của châu Âu.

Về những điểm được của chiến lược xúc tiến thương mại tuần hàng kết hợp hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa nhấn mạnh: “Đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối ở nước ngoài giúp hàng hóa của chúng ta tiếp cận với người tiêu dùng châu Âu là ngắn nhất, chi phí trung gian là ít nhất.”

Dù khoảng cách xa xôi, việc đưa hàng đi theo trong các chuyến xúc tiến thương mại rất khó khăn và tốn kém, nhưng các mặt hàng đoàn đưa ra nước ngoài khá đa dạng, tạo nên một cái nhìn tổng thể về ngành sản xuất và chế biến của Việt Nam: từ trà, cà phê, bia Hà nội, Trúc Bạch; thực phẩm (đông lạnh, đóng hộp, thực phẩm khô), nước giải khát, nông sản, hoa quả tươi (đặc biệt là vải, dứa, xoài…) cho tới may mặc, hay bóng đèn, thiết bị điện Điện Quang…

Theo phân tích của ông Đặng Hoàng Hải, Vụ trưởng vụ Thị trường châu Âu Bộ Công Thương, các chuỗi siêu thị được chọn để đưa hàng Việt vào đều có uy tín và mạng lưới mạnh như Casino (Pháp); Coop Italia hay Metro Cash & Carry (Đức)… Thông qua quy trình bày bản đã sẵn có của các chuỗi siêu thị đó, hàng hóa Việt Nam đã “đi tắt” được mà không cần phải mày mò và tự làm trong việc kiểm tra chất lượng hàng hóa, và đặc biệt học được cách quản lý chất lượng sản phẩm theo quy định của châu Âu.

Kết hợp chuỗi hội thảo và gặp gỡ cấp cao

Cùng với việc bày bán hay giới thiệu các sản phẩm, các cuộc làm việc chính thức và hội thảo với lãnh đạo và các đối tác ở nước sở tại đóng vai trò quan trọng để một tuần hàng không bị lãng quên một cách chóng vánh. Những nhận định của lãnh đạo cấp cao các nước, các thỏa thuận hợp tác song phương sẽ tạo nền móng để doanh nghiệp hai bên tin tưởng và xúc tiến trao đổi để có những hợp tác lâu dài…

Tại Pháp- nơi quan hệ chính trị đã được nâng lên tầm “đối tác chiến lược”, các nỗ lực xúc tiến thương mại của Bộ Công thương thời gian qua đã đem lại nhiều kết quả đáng khích lệ: đó là đưa trái vải Việt Nam, cà phê hay trà Tâm Lan vào chuỗi siêu thị châu Á Thanh Bình Jeunes; hay mới đây nhất là việc tập đoàn bán lẻ Auchan quan tâm và đang thúc đẩy thảo luận về việc nhập khẩu gạo Việt Nam vào Pháp. Đối với tập đoàn Casino, dù đã nhượng lại chuỗi siêu thị Big C tại Việt Nam, tuần hàng và hội thảo tại Lyon là minh chứng cho thấy cam kết và quyết tâm của tập đoàn trong việc giữ mảng xuất hàng Việt sang các chuỗi phân phối của tập đoàn tại Pháp, châu Âu và nhiều nơi trên thế giới.

Đối với thị trường Italia, các nỗ lực của Bộ Công thương được tiến hành liên tục, tiếp sau hội chợ Milan là đến việc đưa đoàn xúc tiến thương mại tới vùng Emilia Romagna – vùng có kinh tế tăng trưởng rất mạnh tại Italia và có quan hệ kinh tế tốt với Việt Nam (vùng có đặt văn phòng xúc tiến thương mại tại Bình Dương). Trong các cuộc làm việc với lãnh đạo vùng Emilia Romagna cũng như cuộc hội thảo “Giới thiệu Việt Nam”, Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa nhận định thị trường Italia rất tiềm năng, đặc biệt khi chiến lược của Bộ Công thương là đưa hàng trực tiếp vào hai chuỗi siêu thị lớn COOP Italia và CONAD chiếm tới gần 10 phần trăm GDP của vùng, với hàng triệu thành viên và có chuỗi khắp nước Italia.

Không thể chỉ bán cái mà mình có sẵn


Mỗi một cách đi cũng có những điểm bất lợi riêng. Với chiến lược tuần hàng, hàng hóa của chúng ta ban đầu phải mang nhãn hiệu của các chuỗi siêu thị lớn của châu Âu như Casino Pháp, Coop Italia hay Metro Đức… thay vì thương hiệu riêng của Việt Nam; hay những mặt hàng theo mùa vụ như hoa quả thì phải có sự chuẩn bị dài hơi do các siêu thị lớn có kế hoạch nhập hàng từ lâu trước đó…

Ông Đặng Hoàng Hải cũng thừa nhận: Xúc tiến thương mại là công việc rất khó khăn, đòi hỏi nỗ lực lớn, từ khi gặp các đối tác cho tới khi có hợp đồng là cả một quá trình rất khó khăn. Ông Đặng Hoàng Hải nói: “Quá trình không dễ dàng, nhưng không phải là không thể thành công. Điểm tôi muốn nhấn mạnh là phải hết sức tỉ mỉ, cầu thị thì mới chiến thắng ở thị trường nước ngoài.”

Lời khuyên đối với các doanh nghiệp Việt Nam, theo ông, là phải “Kiên trì và Cầu thị”: “Trước đây, khi chúng tôi đưa doanh nghiệp đi thì rất nhiều doanh nghiệp chỉ muốn bán những gì mình có sẵn, nhưng không thể thành công, rõ ràng một sản phẩm muốn bán được thì phải tìm hiểu thị trường và cải tạo sản phẩm của mình phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng tại đó. Chúng tôi mong doanh nghiệp đúng tinh thần đó “Kiên trì và cầu thị”

Hay như nhận định của giám đốc mảng xuất nhập khẩu của Casino Valentin Trần, thì nhiều mặt hàng của Việt Nam – điển hình là gạo- hiện chưa cạnh tranh được tại Pháp, do chịu mức thuế cao. Nhiều mặt hàng, như tôm, cá, nem đông lạnh của Việt Nam – dù chất lượng tốt – như khi được đóng gói bao bì Casino thì người tiêu dùng Pháp không biết đó là sản phẩm của Việt Nam.
Theo bà Trần Tường Anh, công ty dệt may Hòa Thọ, thì việc tạo dựng được hàng thương hiệu Việt để đứng vững tại thị trường châu Âu là con đường tiếp theo mà ngành dệt may cần hướng tới, sau thời gian dài gia công cho nước ngoài.

Cũng về câu chuyện thương hiệu, bà Nguyễn Quỳnh Anh – Tham tán thương mại Việt Nam tại Pháp cho biết tiếp theo các tuần hàng, dần dần thương vụ đang thúc đẩy và thương lượng để các mặt hàng mang thương hiệu Việt có thể vào được các siêu thị ở Pháp và châu Âu. Mở đầu tại Lyon, cà phê và trà Việt Sobica đã có mặt – bước đầu là giới thiệu quảng bá sản phẩm trước khi thảo luận để được bày bán trên kệ hàng của Casino.

Cơ hội to lớn từ EVFTA

Tại các hội thảo, lãnh đạo và doanh nghiệp phía Italia và Pháp đều nhấn mạnh những lợi ích rất lớn mà Hiệp định thương mại tự do EVFTA sẽ mang lại cho doanh nghiệp hai nước.

Như phát biểu của Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa trong các hội thảo và tuần hàng: “Những mặt hàng của Việt Nam thành công trong các hệ thống siêu thị của châu Âu đều nằm trong số các mặt hàng sẽ được giảm thuế về 0% sau khi hiệp định FTA Việt Nam – EU có hiệu lực.

Khi đó, người tiêu dùng Pháp và EU thêm một lần nữa được hưởng lợi từ việc cắt giảm thuế khi lựa chọn tiêu dùng hàng xuất khẩu của Việt Nam. »

Valentin Trần, Giám đốc xuất khẩu của Casino nhấn mạnh: khi có EVFTA, thuế xuất xuống 0% sẽ giúp có lợi cho hàng hóa Việt Nam rất nhiều, ví dụ điển hình như gạo Việt Nam hiện không cạnh tranh được với gạo Campuchia tại châu Âu do chịu thuế cao và hiện Casino phải đưa gạo Việt Nam ra châu Phi thì mới cạnh tranh được…

Ông Valentin Trần nhấn mạnh: “Tôi rất lạc quan về mảng xuất hàng từ Việt Nam đi châu Âu khi EVFTA được ký kết”. Và lời khuyên của ông là: “các doanh nghiệp Việt Nam cần tìm hiểu thị trường và cần làm cho thị trường bản địa biết đến mình. Cần tham gia trưng bày hàng hóa, tham gia các hội chợ ở châu Âu; đồng thời cần thăm các chuỗi siêu thị tại Pháp và châu Âu để hiểu thị hiếu người tiêu dùng, tập quán kinh doanh. Và dĩ nhiên, cái gốc để thành công vẫn là “chất lượng” hàng hóa – cần nâng cao và khẳng định chất lượng hàng hóa với việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Rõ ràng, đối với các doanh nghiệp Việt, để thành công, đón đầu EVFTA, cần phải có sự chuẩn bị dài hơi từ bây giờ, nếu không sẽ là muộn. Theo ông Đặng Hoàng Hải, vụ trưởng Vụ thị trường châu Âu, thì EVFTA không phức tạp như nhiều người nghĩ, chỉ cần doanh nghiệp đọc hiệp định, đúng phần mặt hàng của doanh nghiệp mình, xem thuế là bao nhiêu, quy định chất lượng và kiểm định hàng hóa ra sao để đáp ứng và chuẩn bị kỹ thì sẽ nắm bắt thành công các cơ hội to lớn mà EVFTA mang lại.