Thương mại - Công nghiệp

Quyết tâm thực thi TPP nhưng không tiến hành đàm phán lại

21/10/2015

Phát biểu tại một hội nghị được Hội đồng Quan hệ Đối ngoại tổ chức ngày 15 tháng 10, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) Michael Froman bác bỏ ý tưởng đàm phán lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa kết thúc gần đây do bị cho rằng có các thiếu sót cần được khắc phục. Tuy nhiên, liên quan tới việc các hiệp định thương mại trước đây không đạt được tác động như kì vọng do các nước đối tác không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình, ông Froman cho biết Nhà Trắng đang xây dựng một chươ

Ông Froman cho biết thỏa thuận đạt được tại Atlanta vào đầu tháng này sẽ được đưa lên Quốc hội phê duyệt. “Đây là một Hiệp định khác hẳn so với các Hiệp định thương mại tự do mà chúng ta đã đàm phán trước đây”, ông nói. Hiệp định TPP liên quan đến 11 quốc gia đối tác thay vì chỉ một hoặc hai nên “mọi vấn đề đều liên quan đến nhau và quyền lợi các nước tham gia đàm phán cũng được gắn liền với nhau”. Điều này đồng nghĩa với việc “đây không phải là một thỏa thuận mà ta có thể mở lại một vấn đề hoặc đàm phán lại một nội dung.” Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện Orrin Hatch (Bang Utah, Đảng Cộng hòa) đề xuất TPP cần một số sửa đổi do Hiệp định có thể không thỏa mãn các mục tiêu được Quốc hội đề ra liên quan đến một số vấn đề như sở hữu trí tuệ hoặc tiếp cận thị trường nông nghiệp.

Ông Froman cũng cho biết thêm rằng Nhà Trắng nhận thức được việc đạt được một thỏa thuận tiêu chuẩn cao chỉ là bước khởi đầu. Việc thực thi và tuân thủ các nghĩa vụ cũng sẽ đóng một vai trò quan trọng tương tự. Một trong những yếu tố hỗ trợ cho việc thực thi chính là “Chương giải quyết tranh chấp” có cam kết mạnh mẽ, quy định rõ ràng “khung thời gian cụ thể cho việc tham vấn, lập ban hội thẩm, đưa ra phán quyết, quyết định biện pháp khắc phục, [và] thực hiện các biện pháp trừng phạt thương mại nếu cần thiết.” Ví dụ, Chương các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật bao gồm “một cơ chế phản ứng nhanh” để giải quyết vấn đề nhanh chóng qua đó không khiến hàng hóa bị hư hại trong quá trình xem xét. Ngoài ra, USTR cũng đang làm việc với Quốc hội và các cơ quan liên quan để “xây dựng một chương trình giám sát và thực thi TPP toàn diện”. Ông Froman cũng cho biết thêm hai điều khoản trong dự luật hải quan vẫn đang chờ Quốc hội phê duyệt (thẩm quyền của Trung tâm Thực thi Thương mại liên ngành và một quỹ cho việc hỗ trợ kỹ thuật và thực thi) sẽ giúp việc thực thi Hiệp định TPP thuận lợi hơn. Hoa Kỳ đã làm việc với các nước tham gia Hiệp định để xác định các lĩnh vực cụ thể cần hỗ trợ.

Tuy nhiên, ông Froman né tránh đề cập tới thời điểm Quốc hội sẽ tiến hành bỏ phiếu thông qua TPP. Một số nhà quan sát cho rằng việc bỏ phiếu có thể bị đẩy lùi tới tháng 11 năm 2016 hoặc thậm chí muộn hơn. Hiện nay các nước tham gia đang rà soát và hoàn thiện phần lời văn của Hiệp định, và quá trình này có thể sẽ mất khoảng 2 tuần. Hiện tại, Nhà Trắng đang “tóm lược cho các bên liên quan, Quốc hội và công chúng về những vấn đề chính của Hiệp định để các bên có hiểu biết đầy đủ về Hiệp định và có được những tranh luận toàn diện và cởi mở về Hiệp định này.” Ông cho rằng một số nhà lập pháp đã không bỏ phiếu ủng hộ TPA có thể sẽ thay đổi cách nhìn nhận về TPP khi hiểu rõ hơn rằng Hiệp định này “tốt cho sản xuất, nông nghiệp, dịch vụ, cho các nhà cải cách, cho các doanh nghiệp, và đặc biệt là cho các doanh nghiệp nhỏ.”

Ngoài ra, ông Froman cho biết Nhà Trắng đang nỗ lực để nhấn mạnh các mục tiêu kinh tế cũng như tầm quan trọng chiến lược của Hiệp định. TPP là “một biểu trưng của khả năng lãnh đạo của Hoa Kỳ trên thế giới” và “có ý nghĩa chiến lược rộng lớn đối với vai trò của Hoa Kỳ trên thế giới.” Thất bại trong việc thực thi TPP sẽ tạo cơ hội cho các đối thủ cạnh tranh của Hoa Kỳ - những nước đang đàm phán những thỏa thuận của riêng mình theo các “phương pháp tiếp cận thiên về chủ nghĩa trọng thương, bảo hộ, các phương pháp tiếp cận buộc chuyển giao công nghệ hoặc buộc chuyển giao sở hữu trí tuệ, các thỏa thuận không có quy định về lao động và môi trường hoặc không có quy định đối với các doanh nghiệp nhà nước hoặc không duy trì tự do mạng Internet.” Ông Froman bày tỏ sự tin tưởng rằng “thông qua các cuộc tranh luận, các thành viên của Quốc hội sẽ ngày càng nhận thấy rõ ràng rằng”, người lao động và các doanh nghiệp Hoa Kỳ sẽ được lợi lớn “khi chúng ta sống trong một thế giới mà TPP đặt ra các luật lệ, thay vì việc chúng ta đứng ngoài cuộc chơi và luật chơi lại được đặt ra bởi một quốc gia khác.”

“Quốc gia khác”, trong trường hợp này, thường được liên tưởng đến Trung Quốc, và trong khi ông Froman nhắc lại nhiều lần rằng rằng TPP không phải nhằm chống lại Trung Quốc và Bắc Kinh cần “nâng cao năng lực để cạnh tranh trong một thế giới có TPP.” Ông cho rằng đây có thể là một quá trình lâu dài với hàm ý rằng Trung Quốc có “một chặng đường dài phía trước” để có thể đáp ứng tiêu chuẩn của TPP. Trước mắt, ông nói, Hoa Kỳ sẽ tập trung kết thúc hiệp định đầu tư song phương với Trung Quốc theo hướng “tương tự như Chương Đầu tư của TPP” và đây sẽ được xem như “một thử nghiệm để xem liệu Trung Quốc đã sẵn sàng và có thể đáp ứng các tiêu chuẩn cao mà chúng ta yêu cầu các đối tác thương mại và đầu tư của mình.”