Thương mại - Công nghiệp

Xuất khẩu rau của quả sang EU 2 tháng đầu năm 2021

26/02/2021

Theo ước tính, xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường EU trong tháng 2⁄2021 đạt 8,8 triệu USD, giảm 28,1% so với tháng 01⁄2021 và giảm 40,2% so với tháng 02⁄2020. Làn sóng Covid-19 lần thứ 3 bùng phát mạnh tại Việt Nam và kỳ nghỉ Tết nguyên đán kéo dài là một trong những nguyên nhân khiến xuất khẩu hàng rau quả sang EU giảm mạnh và đạt mức thấp trong tháng 2⁄2021.

Trong 2 tháng đầu năm 2021, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang EU ước đạt trên 21 triệu USD, giảm 18,3% so với cùng kỳ năm 2020. Tình trạng thiếu hụt trầm trọng container rỗng khiến cước phí tăng cao đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến xuất khẩu hàng hóa nói chung, mặt hàng rau quả nói riêng sang EU. Nhiều doanh nghiệp đã phải buộc dời kế hoạch xuất khẩu đơn hàng cũ và từ chối chốt đơn hàng mới do không thể giao đúng theo hợp đồng.

Theo nhận định của các chuyên gia logistics trong nước và quốc tế, tình trạng thiếu hụt container rỗng sẽ còn kéo dài ít nhất đến hết quý I/2021. Trong khi đó, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam phụ thuộc vào các hãng tàu biển quốc tế, do đó, xuất khẩu hàng hóa nói chung, hàng rau quả nói riêng sẽ vẫn gặp khó khăn về quá trình vận chuyển.

Theo số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang EU trong tháng 01/2021 đạt 12,24 triệu USD, giảm 42% so với tháng 12/2020 và giảm 3% so với tháng 01/2020. Tháng 01/2021, xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang EU chiếm tỷ trọng 3,45% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, thấp hơn so với tỷ trọng 4,47% trong tháng 01/2020.

Thị trường xuất khẩu

Tháng 01/2021, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang nhiều thị trường EU giảm mạnh so với tháng 12/2020, nhưng tăng so với tháng 01/2020, như: Hà Lan, Pháp, Italia, Ba Lan. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường Đan Mạch tăng mạnh so với tháng 12/2020 và so với cùng kỳ năm 2020.

Số liệu thống kê cho thấy, xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường Hà Lan trong tháng 01/2021 đạt 5,05 triệu USD, giảm 43,5% so với tháng 12/2020, nhưng tăng 14,2% so với tháng 01/2020. Tỷ trọng xuất khẩu mặt hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường Hà Lan chiếm 41,27% trong tổng kim ngạch xuất khẩu sang EU trong tháng 01/2021, tăng so với 35,06% trong tháng 01/2020.

Tháng 01/2021, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường Pháp đạt 3,55 triệu USD, giảm 41,2% so với tháng 12/2020, nhưng tăng 16,5% so với tháng 01/2020. Tỷ trọng xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang Pháp chiếm 28,99% trong tổng kim ngạch xuất khẩu sang EU trong tháng 01/2021, cao hơn so với 24,14% trong tháng 01/2020.

Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang thị trường Đan Mạch, Ai Len tăng mạnh với mức tăng lần lượt 833,9% và 336,7% so với tháng 12/2020, so với tháng 01/2020 tăng 207,5% và 81,8%, đạt 193 nghìn USD và 13 nghìn USD.

Như vậy, doanh nghiệp xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam đã mở rộng khai thác các thị trường ngách Bắc Âu như Đan Mạch, Ai Len nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu hàng rau quả vào EU. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam vào các thị trường Bắc Âu còn thấp, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng cao là tín hiệu đáng mừng đối với ngành hàng rau quả của nước ta.

Tháng 01/2021, mặc dù xuất khẩu các nhóm hàng quả và quả hạch, nhóm sản phẩm chế biến, nhóm hàng rau củ của Việt Nam sang EU giảm so với tháng 12/2020 và tháng 01/2020, nhưng xuất khẩu nhiều chủng loại tăng rất mạnh. Đơn cử, kim ngạch xuất khẩu hạt óc chó tươi hoặc đông lạnh sang EU trong tháng 01/2021 tăng 166,8% so với tháng 12/2020 và tăng 7,6% so với tháng 01/2020, đạt 1,44 triệu USD; bưởi xuất khẩu đạt 285 nghìn USD, tăng 15,5% so với tháng 12/2020 và tăng 103,9% so với tháng 01/2020. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu nhiều chủng loại khác sang EU tăng mạnh, như: Chanh, sầu riêng, chuối, cơm dừa sấy khô, nước dừa, nước mãng cầu, trái cây sấy, nước ép trái tắc; mít sấy, nước dưa hấu, cà pháo dầm giấm đóng chai thủy tinh, riềng xay, đậu bắp, khoai lang, khổ qua, tía tô, khoai mỡ, bạc hà, rau răm, rau cần nước.

Qua số liệu phân tích trên có thể thấy, doanh nghiệp Việt Nam đã khai thác khá tốt thị trường EU. Trong bối cảnh xuất khẩu nhiều mặt hàng chủ lực sang các thị trường chủ yếu giảm, doanh nghiệp đã mở rộng xuất khẩu các mặt hàng tiềm năng, có lợi thế của Việt Nam đáp ứng thị hiếu tiêu dùng của thị trường EU.

Theo số liệu thống kê từ Trung tâm Thương mại Quốc tế, nhập khẩu mặt hàng hàng rau, củ, quả và sản phẩm đã qua chế biến của EU trong 10 tháng năm 2020 đạt xấp xỉ 88 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2019.

Như vậy, sau khi tình hình dịch bệnh được kiểm soát tốt hơn, hoạt động thông quan khá thuận lợi, nhập khẩu hàng rau quả của EU trong tháng 10/2020 tăng trưởng khả quan hơn.

Thị phần mặt hàng rau, củ, quả và sản phẩm đã qua chế biến của Việt Nam tại EU:

Trong 10 tháng năm 2020, nhập khẩu mặt hàng rau, củ, quả và sản phẩm đã qua chế biến của EU từ các thị trường nội khối đạt 54,16 tỷ USD, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm 2019, chiếm tỷ trọng 61,56% trong tổng kim ngạch nhập khẩu của EU. Trong đó, EU tăng nhập khẩu mặt hàng rau, củ, quả và sản phẩm đã qua chế biến từ các thị trường trong khối, như: Tây Ban Nha, Đức, Hà Lan, Italia, Ba Lan, Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Áo, Hunggary. Ngược lại, EU giảm nhập khẩu mặt hàng rau quả từ các thị trường nội khối như: Bỉ, Pháp, CH Séc, Đan Mạch.

Nhập khẩu mặt hàng rau, củ, quả của EU trong 10 tháng năm 2020 từ các thị trường ngoại khối đạt 31,72 tỷ USD, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2019 và chiếm tỷ trọng 38,44% trong tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng của EU. Trong đó, EU tăng nhập khẩu mặt hàng rau, củ, quả chủ yếu từ các thị trường: Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Marốc, Nam Phi, Pêru, Chi lê, Êcuado. Ngược lại, EU giảm nhập khẩu mặt hàng rau, củ, quả từ các thị trường như: Braxin, Côtxta Rica, Anh.

Theo số liệu thống kê cho thấy, kim ngạch nhập khẩu hàng rau quả của EU từ Việt Nam trong 10 tháng năm 2020 đạt 856 triệu USD, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm 2019, thấp hơn mức tăng 13,1% giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9/2020. Thị phần mặt hàng rau củ quả và sản phẩm đã qua chế biến của Việt Nam trong tổng kim ngạch nhập khẩu của EU chiếm 0,7% trong 10 tháng năm 2020, thấp hơn so với 0,97% trong 10 tháng năm 2019.

Nếu so sánh với các nước trong nội khối EU, hàng rau củ quả của Việt Nam khó có thể cạnh canh so với các nước như: Tây Ban Nha, Hà Lan, Đức, Italia, Bỉ, Pháp, Ba Lan, Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Áo. Còn so với các thị trường ngoại khối EU, ngành hàng rau quả của Việt Nam cũng chịu sự cạnh tranh rất lớn với các thị trường như: Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Marốc, Pêru, Braxin,  Côtxta Rica, Nam Phi, Chi lê, Êcuado, Trung Quốc, Anh, Ai Cập, Côlômbia, Ấn Độ. Mặc dù vậy, tốc độ nhập khẩu mặt hàng rau củ quả và sản phẩm đã qua chế biến của EU từ Việt Nam vẫn ghi nhận mức tăng trên 2 con số, nếu so với tốc độ nhập khẩu từ các thị trường khác trong khu vực châu Á như Trung Quốc tăng 4,9%, còn Ấn Độ giảm 12,7%, Thái Lan giảm 4,4%, thì đây được coi là tín hiệu khả quan trong bối cảnh dịch bệnh kéo dài.

Đánh giá và dự báo 

Tháng 4,5 là cao điểm nhập khẩu hàng rau quả của EU. Nếu tình hình dịch bệnh được kiểm soát tốt, dự báo xuất khẩu hàng rau quả của Việt Nam sang EU sẽ tăng trưởng trở lại.

Để gia tăng giá trị xuất khẩu hàng rau quả và tận dụng tốt cơ hội EVFTA mang lại, doanh nghiệp ngành hàng rau quả Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường, ngoài các thị trường truyền thống thì các thị trường ngách cũng cần được quan tâm nhiều hơn. Bởi cạnh tranh tại các thị trường ngách sẽ thấp hơn so với các thị trường lớn Đức, Hà Lan, Pháp, Italia, Tây Ban Nha. Trong khi đó, nguồn cung hàng rau quả đáp ứng được tiêu chuẩn của thị trường EU còn hạn chế. Do đó, khai thác tốt thị trường Bắc Âu thời điểm này sẽ khả thi.

Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại EU cho biết, do điều kiện thời tiết không thuận lợi, các nước Bắc Âu phụ thuộc rất nhiều vào rau quả nhập khẩu, với hơn 90% lượng hoa quả và 40% lượng rau, củ từ thị trường nước ngoài.

Nhập khẩu trái cây nhiệt đới của các nước Bắc Âu đang tăng nhanh trong những năm gần đây, mở ra cơ hội cho các nhà xuất khẩu truyền thống và các nhà xuất khẩu từ các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Hiện nguồn cung các loại trái cây như: Đu đủ, xoài, dứa, chà là, me và chanh leo vào thị trường Bắc Âu chiếm tới 50% tổng lượng nhập khẩu từ các nước đang phát triển, các loại trái cây như bơ, sung, dưa và nho chiếm 30%.

Theo Hiệp định EVFTA, hầu hết các loại thuế đối với rau quả tươi được cắt giảm xuống 0%, điều này đã tạo ra những thuận lợi đáng kể cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Nguồn: Vụ Thị trường châu Âu -châu Mỹ