Thương mại - Công nghiệp

Khó khăn trong logistics đến châu Âu làm giảm hiệu quả của EVFTA

10/03/2021

Trong quý I⁄2021, khó khăn trong hoạt động Logistics đã làm giảm hiệu quả của Hiệp định EVFTA đến hoạt động thương mại giữa Việt Nam và EU.

Theo đó, cước vận tải biển tăng và tình trạng thiếu vỏ container tiếp tục tăng mạnh sau khi tăng đột biến từ nửa cuối năm 2020. Do đại dịch Covid-19 nên tại châu Âu, lực lượng lao động thất nghiệp gia tăng, xe tải ít hoạt động nên hàng xếp dỡ bị mất nhiều ngày  ở cảng. Nếu như trước kia, một chuyến tàu chỉ mất 40 ngày thì trong các tháng đầu năm 2021 đã tăng lên 60 ngày, dẫn tới tình trạng thiếu vỏ container. Trong bối cảnh đó, việc tàu tàu Ever Given mắc cạn ở kênh đào Suez vào tuần cuối tháng 3/2021 đã làm tình hình trở nên khó khăn hơn. Sau khi kênh đào Suez được khai thông, tình trạng hàng nhập khẩu vào cảng của châu Âu lớn hơn hàng xuất khẩu từ châu Âu đi khiến giá vận tải theo chiều nhập khẩu vào châu Âu tăng mạnh khi số lượng lớn tàu được lưu thông trở lại và cùng trên đường đến châu Âu. So sánh theo tuần, mức tăng các container khô loại 20 feet nhập khẩu trong tuần 17 năm 2021 (từ 19/4/2021 đến 25/4/2021) là  3,75%  ở  Rotterdam,  3,5% ở Antwerp và 2,2% ở Hamburg.

Chỉ số khả dụng container (Cax) vào đầu năm 2021 lần lượt là 0,48, 0,65 và 0,38 tại Hamburg, Rotterdam và Antwerp; tăng lên 0,8, 0,74 và 0,78 trong tuần thứ 9/2021 (22/02/2021 đến 28/02/2021) và 0,93, 0,83 và 0,9 trong tuần17/2021. (Chỉ số khả dụng container (CAx) của Container xChange, nếu chỉ số dưới 0,5 cho thấy nhiều container xuất khỏi cảng hơn so với số lượng nhập; và nếu chỉ số trên 0,5 cho thấy nhiều container nhập vào cảng hơn là xuất đi).

Tháng 4/2021, việc tắc nghẽn kênh đào Suez khiến giá cước vận tải tuyến châu Á – châu Âu tăng. Theo đó, giá cước châu Á - Bắc Âu tăng khoảng 6% so với tháng 3/2021, lên mức trung bình là 7.762 USD/FEU, sau khi giảm 14% trong tháng 3/2021 so với tháng 2/2021 (Theo giá cước của Freightos); giá từ châu Á - Địa Trung Hải cũng tăng 7%, lên 7.889 USD/FEU. Trong khi giá vận chuyển ngược từ châu Âu đến châu Á không thay đổi do các hãng vận tải tập trung trả lại các container rỗng. Do thiếu container rỗng, các chủ hàng/ công ty giao nhận vận tải (freight forwarders) được khuyến nghị đặt chỗ trước ít nhất 21 ngày trước ngày tàu khởi hành dự kiến (ETD). Tình trạng thiếu container rỗng dự kiến sẽ tiếp tục kéo dài trong hai tháng tới do nhiều chuyến tàu bị hủy.

Mặc dù phần lớn hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường EU là theo dạng FOB (tức là doanh nghiệp Việt Nam không phải chịu cước vận tải), nhưng trong nhiều trường hợp, nếu khách hàng gặp khó khăn, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn chia sẻ chi phí với khách hàng. Bên cạnh đó, việc thời gian vận chuyển, bốc dỡ kéo dài cũng ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng của của doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang thị trường châu Âu.

Fitch Ratings dự báo giá cước vận tải toàn cầu sẽ vẫn cao trong ngắn hạn, nhưng sẽ giảm trong dài hạn khi sự gián đoạn chuỗi cung ứng vận chuyển được xóa bỏ và nhiều tàu mới hơn được triển khai, Fitch Ratings cho rằng giá vận chuyển đã đạt đỉnh khi tăng gần gấp 4 lần so với cùng kỳ năm 2020 trên tuyến vận chuyển châu Á - châu Âu và dự đoán sẽ ổn định trong quý II/2021 và kỳ vọng giá sẽ bắt đầu bình thường hóa dần từ nửa cuối năm 2021.