Tin tức tổng quan

Nhập khẩu dược phẩm từ thị trường EU liên tục tăng trong năm 2020

18/01/2021

Trong những năm qua, Liên minh EU (EU27) tiếp tục là khu vực thị trường cung cấp dược phẩm lớn nhất của Việt Nam. Riêng trong 11 tháng năm 2020, kim ngạch nhập khẩu dược phẩm của Việt Nam từ thị trường EU đạt 1,58 tỷ USD, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2019, chiếm tới gần 53% tỷ trọng trên tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này vào Việt Nam. Trong đó, mặc dù hoạt động nhập khẩu hàng hóa từ đầu năm 2020 đến nay gặp rất nhiều khó khăn do ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19 nhưng nhìn chung nhập khẩu dược phẩm từ thị trường EU vẫn liên tục tăng qua các tháng. Trong 11 tháng năm 2020, nhập khẩu mặt hàng này chỉ giảm vào tháng 1 và tháng 7, trong khi tăng khá ở tất cả các tháng còn lại, thậm chí tăng mạnh tới 44,6% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 4⁄2020 – thời điểm Việt Nam áp dụng lệnh giãn cách xã hội. Trong tháng 6⁄2020 – thời điểm cả nước quay trở lại trạng thái bình thường mới cũng là tháng nhập khẩu dược phẩm từ EU ghi nhận mức cao nhất kể từ đầu năm 2020 với kim ngạch đạt 183,6 triệu USD.

Trong những năm qua, Liên minh EU (EU27) tiếp tục là khu vực thị trường cung cấp dược phẩm lớn nhất của Việt Nam. Riêng trong 11 tháng năm 2020, kim ngạch nhập khẩu dược phẩm của Việt Nam từ thị trường EU đạt 1,58 tỷ USD, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2019, chiếm tới gần 53% tỷ trọng trên tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này vào Việt Nam. Trong đó, mặc dù hoạt động nhập khẩu hàng hóa từ đầu năm 2020 đến nay gặp rất nhiều khó khăn do ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19 nhưng nhìn chung nhập khẩu dược phẩm từ thị trường EU vẫn liên tục tăng qua các tháng. Trong 11 tháng năm 2020, nhập khẩu mặt hàng này chỉ giảm vào tháng 1 và tháng 7, trong khi tăng khá ở tất cả các tháng còn lại, thậm chí tăng mạnh tới 44,6% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 4/2020 – thời điểm Việt Nam áp dụng lệnh giãn cách xã hội. Trong tháng 6/2020 – thời điểm cả nước quay trở lại trạng thái bình thường mới cũng là tháng nhập khẩu dược phẩm từ EU ghi nhận mức cao nhất kể từ đầu năm 2020 với kim ngạch đạt 183,6 triệu USD.

Kim ngạch nhập khẩu dược phẩm của Việt Nam từ thị trường EU qua các tháng trong năm 2019 - 2020 (ĐVT: Nghìn USD)

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Tổng cục Hải quan

Nguyên nhân chính khiến nhập khẩu mặt hàng này từ EU tăng cao hơn nhiều so với mức tăng chung của kim ngạch nhập khẩu dược phẩm trên cả nước (tăng 7,6% trong 11 tháng năm 2020) là nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân và các cơ sở y tế trong giai đoạn giãn cách và lo ngại nguồn cung dược phẩm từ châu Âu sẽ bị gián đoạn do Covid-19, trong khi nhiều loại thuốc được nhập khẩu về từ EU là các loại thuốc biệt dược khó thay thế hoặc chưa được các doanh nghiệp nội địa sản xuất.

Riêng từ tháng 8 - tháng 11/2020, sau khi EVFTA chính thức có hiệu lực, kim ngạch nhập khẩu dược phẩm từ EU tăng 19,1% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn so với mức tăng 15,4% trong 11 tháng năm 2020.

Theo cam kết trong EVFTA, Việt Nam sẽ loại bỏ thuế quan cho dược phẩm, dược liệu từ EU ngay khi EVFTA có hiệu lực đối với khoảng 71% các sản phẩm dược phẩm, dược liệu (phần lớn các dòng sản phẩm này hiện mức thuế MFN thông thường mà Việt Nam đang áp dụng đã là 0%). Loại bỏ thuế quan dần trong vòng 5 - 7 năm (cá biệt có trường hợp 10 năm) kể từ khi EVFTA có hiệu lực đối với các dược phẩm, dược liệu còn lại (các dòng sản phẩm này hiện đang có mức thuế MFN thông thường dao động trong khoảng 5 - 8%). Mặc dù thuế MFN mà Việt Nam đang áp dụng với dược phẩm, dược liệu nhập khẩu thực hiện đối xử tối huệ quốc MFN phần lớn đã là 0%, nhưng với EVFTA, nhập khẩu dược phẩm từ EU sẽ vào Việt Nam thuận lợi, dễ dàng, trực tiếp hơn, đặc biệt là đối với những loại thuốc Việt Nam chưa sản xuất được. Bên cạnh đó, mức độ bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với dược phẩm sẽ được tăng cường, khiến một số loại dược phẩm có thể chậm được giảm giá hơn; đồng thời, tính cạnh tranh gay gắt hơn trong các gói thầu cung cấp thuốc cho các bệnh viện Việt Nam.

Diễn biến này đang tạo ra sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp dược phẩm trong nước, nhất là trong bối cảnh Liên minh EU hiện là một trong những nhà sản xuất dược phẩm lớn nhất trên thế giới và các sản phẩm thuốc tân dược của EU luôn được đánh giá cao về chất lượng và hiệu quả.

Trong 11 tháng năm 2020, nhập khẩu dược phẩm từ EU về Việt Nam tăng so với cùng kỳ năm trước ở hầu hết các thị trường trong khối, chỉ có 02 thị trường giảm so với cùng kỳ năm trước là Bỉ và Đan Mạch với mức giảm lần lượt là 1,8% và 42,5%.

Trong khi đó, Pháp vẫn vững chắc ở vị trí thị trường cung cấp thuốc số 1 của Việt Nam với kim ngạch bỏ xa so với các thị trường tiếp sau. Theo đó, trong 11 tháng năm 2020, kim ngạch nhập khẩu dược phẩm từ Pháp đạt 465,8 triệu USD, tăng 26,9% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tới 29,4% tỷ trọng trên tổng kim ngạch nhập khẩu dược phẩm của Việt Nam từ thị trường EU. Trong đó, các nhóm thuốc được nhập khẩu nhiều nhất từ Pháp là các mặt hàng thuộc mã HS 300490 (tập trung chủ yếu là các loại thuốc khử trùng, thuốc gây tê, gây mê, giảm đau); mã HS 300220 (nhóm thuốc vắc xin cho người); mã HS 300420 (nhóm thuốc kháng sinh chứa tetracylin hoặc chloramphenicol hoặc các dẫn xuất của chúng); mã HS 300410 (nhóm thuốc kháng sinh chứa penicillin, ampicillin amoxycillin hoặc muối của chúng) và mã HS 300450 (tập trung chủ yếu là các loại siro uống bổ sung vitamin).

Tiếp theo là thị trường Đức với kim ngạch nhập khẩu trong 11 tháng năm 2020 đạt 356,7 triệu USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 22,5% tỷ trọng trên tổng nhập khẩu dược phẩm từ EU.

Ngoài ra, cũng xuất hiện một số thị trường có kim ngạch nhập khẩu tăng trên 15% trong 11 tháng năm 2020 bao gồm: Ai Len (tăng 19%); Thụy Điển (tăng 27,3%) và Hà Lan (tăng 15,3%).

Thị trường nhập khẩu dược phẩm của Việt Nam trong khối EU

Mặt hàng

Tháng 8-tháng 11/2020

So với T8-T11/2019

11 tháng/2020

So với 11T/2019

Tỷ trọng

(Nghìn USD)

(%)

(Nghìn USD)

(%)

(%)

Tổng

562.759

19,1

1.583.327

15,4

100,0

Pháp

158.209

22,0

465.811

26,9

29,4

Đức

128.480

27,8

356.691

23,4

22,5

Italia

57.387

-1,9

170.358

9,7

10,8

Bỉ

50.041

31,7

134.801

-1,8

8,5

Ai Len

33.220

28,9

103.202

19,0

6,5

Thụy Điển

28.425

85,4

69.794

27,3

4,4

Tây Ban Nha

21.957

0,2

68.764

2,5

4,3

Áo

23.144

-6,6

68.405

5,3

4,3

Ba Lan

23.892

26,2

49.340

0,7

3,1

Hà Lan

21.245

33,4

46.673

15,3

2,9

Hung-ga-ri

13.078

27,8

30.478

14,4

1,9

Đan Mạch

3.680

-71,9

19.010

-42,5

1,2

Nguồn: Tổng cục Hải quan

Trong thời gian tới, hoạt động nhập khẩu dược phẩm của Việt Nam từ các thị trường EU dự kiến sẽ tiếp tục tăng cả về quy mô và giá trị nhờ được hỗ trợ bởi các cam kết thuế quan trong Hiệp định EVFTA. Bên cạnh đó, chiếm phần lớn các loại thuốc nhập khẩu từ EU đều là thuốc biệt dược - thuốc có bản quyền phát minh (patent drug) mà hầu như các doanh nghiệp Việt Nam chưa đủ tiềm lực để sản xuất và tiếp cận. Việc không đủ tiềm lực tự phát minh thuốc mới và chỉ một số ít doanh nghiệp có công nghệ tiếp cận với các tiêu chuẩn cao của EU là GMP hay PIC/S cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến kim ngạch nhập khẩu dược phẩm từ EU liên tục tăng mạnh trong những năm gần đây.