Tin tức tổng quan

Tình hình kinh tế EU quý I 2020

24/04/2020

Từ ngày 31⁄01⁄2020, Liên hiệp Vương quốc Anh (Anh) đã chính thức rời EU, bắt đầu thời gian chuyển giao hậu Brexit kéo dài 11 tháng. Trong thời gian này Anh vẫn tuân thủ các quy định của EU. Trong 2 tháng cuối Quý I, châu Âu trở thành ổ dịch COVID 19 lớn thứ hai thế giới sau Mỹ, dịch bệnh lan tràn toàn bộ 27 nước thành viên với các điểm nóng hàng đầu thế giới bao gồm Ý, Tây Ban Nha, Pháp. Các nước Đông Âu trong EU hành động sớm và quyết liệt hơn các nước Tây Âu nên phần nào chặn được đà lây lan của bệnh dịch. Số ca nhiễm mới và tử vong mặc dù đã chậm lại trong vài ngày gần đây nhờ lệnh đóng cửa không gian Schengen từ 17⁄3 (kéo dài đến tháng 5) và lệnh dãn cách xã hội hoặc phòng tỏa ở các nước nhưng vẫn gia tăng theo giờ gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống chính trị, xã hội và kinh tế của nhiều quốc gia thành viên.

Tình hình EU trong quý I năm 2020 nổi lên hai vấn đề lớn ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế xã hội các nước EU:

Từ ngày 31/01/2020, Liên hiệp Vương quốc Anh (Anh) đã chính thức rời EU, bắt đầu thời gian chuyển giao hậu Brexit kéo dài 11 tháng. Trong thời gian này Anh vẫn tuân thủ các quy định của EU.

Trong 2 tháng cuối Quý I, châu Âu trở thành ổ dịch COVID 19 lớn thứ hai thế giới sau Mỹ, dịch bệnh lan tràn toàn bộ 27 nước thành viên với các điểm nóng hàng đầu thế giới bao gồm Ý, Tây Ban Nha, Pháp. Các nước Đông Âu trong EU hành động sớm và quyết liệt hơn các nước Tây Âu nên phần nào chặn được đà lây lan của bệnh dịch. Số ca nhiễm mới và tử vong mặc dù đã chậm lại trong vài ngày gần đây nhờ lệnh đóng cửa không gian Schengen từ 17/3 (kéo dài đến tháng 5) và lệnh dãn cách xã hội hoặc phòng tỏa ở các nước nhưng vẫn gia tăng theo giờ gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống chính trị, xã hội và kinh tế của nhiều quốc gia thành viên.

Về kinh tế vĩ mô, triển vọng tăng trưởng của châu Âu không được khả quan: ECB trong tháng 2 đưa ra mức dự báo tăng trưởng của khu vực Eurozon khoảng 0,8% năm 2020. Tuy nhiên trước tình hình dịch bệnh lan rộng, có thêm cú sốc từ thị trường chứng khoán và dầu mỏ, ECB dự kiến GDP khu vực đồng Euro sẽ giảm từ 0,8 đến 1,4 điểm so với dự báo đưa ra tháng 2 (tăng trưởng 0,8% năm 2020).

Dịch bệnh COVID-19 tác động nặng nề lên nên kinh tế ở mức độ khác nhau giữa các ngành và doanh nghiệp tùy thuộc (i) mức độ phụ thuộc vào thị trường thế giới (đặc biệt là Trung Quốc); (ii) lượng hàng tồn kho hoặc quy trình sản xuất cuối cùng; (iii) khả năng chuyển đổi nhà cung cấp thay thế.

Các lĩnh vực bị thiệt hại nặng nề bao gồm: sản xuất ô tô; du lịch, hàng không, dịch vụ (khách sạn, nhà hàng…), logistic, kinh doanh hàng xa xỉ, tổ chức sự kiện… Theo Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA), các nhà sản xuất ô tô Đức có khoảng 30 nhà máy, 315 địa điểm cung cấp phụ tùng ô tô tại Trung Quốc, 50% lượng ô tô tập đoàn VW sản xuất tại Trung Quốc được tiêu thụ trong thị trường nội địa. Một số công ty ô tô của Pháp, Ý (Fiat, Renault…) có hoạt động liên doanh với công ty của Trung Quốc, nhận định khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn cung ứng thay thế. Lệnh cấm bay, đóng cửa biên giới ở khắp nơi trên thế giới đẩy các hãng hàng không lớn của EU vào tình trạng hoạt động cầm chừng, các hãng hàng không giá rẻ bên bờ vực phá sản. Hãng Lufthansa của Đức có đến 90% đội tàu bay nằm đỗ chờ ở các sân bay tương tự như các hãng hàng không lớn khác của EU như Air France, KLM, British Airways. Các nước thành viên EU buộc phải nới lỏng các quy đinh về cất hạ cánh để giữ chỗ ở các sân bay, EC hỗ trợ các hãng máy bay bằng cách cho phép hoàn vé hoặc đổi vé cho hành khách trong vòng một năm (thay vì bắt buộc hoàn tiền như trước đây). Ước tính số tiền các hãng hàng không EU phải trả cho khách lên đến 31 tỷ Euro.

Hoạt động sản xuất bị đình chệ hoặc gián đoạn: Pháp, Đức, Ý là những quốc gia chịu tác động mạnh nhất khi phải ứng phó tình trạng gian đoạn sản xuất, thiếu hụt sản phẩm cung ứng cho thị trường, thậm chí đứng trước nguy cơ đóng cửa. Theo một đánh giá mới nhất, hiện nay 50% đoanh nghiệp vừa và nhỏ của Đức đã bị ảnh hưởng tiêu cực từ dịch cúm. Trong khi đó, Đức, Ý có quan hệ thương mại chặt chẽ (12% xuất khẩu của Ý được bán tại Đức, nhất là linh kiện phụ tùng ô tô …). Bên cạnh đó, việc các nước thành viên kiểm soát biên giới nội khối góp phần làm chậm lại chuỗi cung ứng nội khối. Khoảng 50% thương mại quốc tế của EU là thương mại nội khối, trong một số ngành như sản xuất ô tô, hàng không vũ trụ... chuỗi cung ứng nội khối là sống còn.

Sức mua và nhu cầu tiêu thụ giảm sút: thất nghiệp và thất nghiệp tạm thời tăng chóng mặt. Các lệnh phong tỏa một phần hoặc toàn bộ quốc gia ở các nước giữ chân ½ dân số EU ở trong nhà khiến người tiêu dùng chỉ có nhu cầu tiêu dùng thiết yếu.

Để hỗ trợ nền kinh tế EU và các nước thành viên, ngày 10/3 EU đã thống nhất thành lập Quỹ đầu tư 25 tỷ EUR, trong đó giải ngân ngay 7,5 tỷ để hỗ trợ lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, việc làm, doanh nghiệp SME và các lĩnh vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ngày 10/4, Bộ trưởng tài chính kinh tế các nước thành viên đã họp và thống nhất tung ra gói kích thích kinh tế trị giá 500 tỷ EUR. Ngày 12/3 ECB tuyên bố vẫn giữ mức lãi suất âm nhưng sẽ mua thêm tài sản, trái phiếu tư nhân và bơm thanh khoản. Ngày 18/3 ECB công bố Chương trình thu mua trái phiếu khẩn cấp trị giá 750 tỷ EUR đến hết 2020 (nợ của Hy Lạp sẽ được đưa vào chương trình). Chủ tịch ECB cam kết không giới hạn với đồng EUR. Ngày 27/3, ECB kêu gọi các ngân hang thành viên không chia cổ tức cho đến 10/2020 để hỗ trợ tín dung cho các hộ gia đình và SME.